Naar de inhoud

Provinciales Romaines

De actualiteit

Hoe voer je regenwater in de tuin af? 5 effectieve oplossingen

De afvoer van regenwater in de tuin berust op een eenvoudig principe…

Homme installant un drain français avec tuyau perforé et gravier pour évacuer les eaux de pluie dans un jardin résidentiel
6 min leestijd

De afvoer van regenwater in de tuin berust op een eenvoudig principe: het afstromende water omleiden, afremmen of opslaan, zodat het niet blijft staan en geen schade aan de fundering veroorzaakt. Op kleigrond of na meerdere dagen regen is één oplossing meestal niet voldoende. Door opslag, drainage en infiltratie te combineren, blijft het systeem functioneren, ook wanneer de regenwatertank overloopt en de bodem verzadigd is.

1. Regenwater opvangen

Bij regenwater opvangen wordt het water dat via de dakgoten van het dak stroomt verzameld en opgeslagen in een bovengrondse of ingegraven tank. Het water kan vervolgens worden gebruikt om de tuin te besproeien, buiten schoon te maken of, onder bepaalde voorwaarden, voor sommige huishoudelijke toepassingen.

Sinds 1 september 2024 is het regelgevend kader gebaseerd op het decreet en het besluit van 12 juli 2024, die het besluit uit 2008 vervangen. Voor een tank die uitsluitend bedoeld is om buiten te sproeien, is geen melding vereist. Voor gebruik binnenshuis (toilet doorspoelen, vloeren schoonmaken) gelden daarentegen specifieke procedures en sanitaire voorschriften.

Een punt dat vaak over het hoofd wordt gezien: de overloop van de tank moet worden aangesloten op een geschikte afvoer, zoals een infiltratiezone of een drain. Anders stroomt het overtollige water over het oppervlak weg en veroorzaakt het erosie bij de fundering.

De tank vermindert de afstroming alleen als er op het moment van de regenbui ruimte beschikbaar is, met andere woorden als het opgeslagen water tussen twee regenbuien daadwerkelijk wordt verbruikt. Lokale voorschriften kunnen bovendien vereisen dat een tank wordt gecombineerd met infiltratie en een gereguleerde afvoer om regenwater in de tuin af te voeren volgens de geldende regels.

Een andere nuttige nuance: tijdens een droogteperiode gelden sproeiverboden niet overal op dezelfde manier voor opgeslagen water. Er bestaat geen uniforme landelijke regel. Afhankelijk van het lokale besluit van de prefectuur kan een regenwaterreservoir zijn vrijgesteld of toch aan specifieke tijdstippen gebonden zijn.

2. Afvoergootjes en dakgoten

Afvoergootjes en dakgoten vormen de eerste schakel in de afvoerketen. Ze vangen het water aan het oppervlak op (terras, oprit, regenpijp) en leiden het naar een verzamelpunt of afvoer.

Een afvoergoot met rooster die dwars over een betonnen oprit is geplaatst, vangt het afstromende water op voordat het het gazon of het huis bereikt. Het afschot van de goot, hoe gering ook, bepaalt hoe goed het systeem werkt. Zonder voldoende afschot blijft het water in de goot zelf staan.

Onderhoud maakt het verschil: dakgoten die verstopt zijn door bladeren lopen tijdens een hevige regenbui binnen enkele minuten over, waardoor het water rechtstreeks langs de muren naar beneden stroomt. Seizoensgebonden schoonmaken en bladvangers op de regenpijpen verkleinen dit risico. De afvoergoot moet regelmatig worden gereinigd om ophoping van sediment te voorkomen.

Vrouw installeert een houten regenton onder een dakgoot om regenwater in de tuin op te vangen

3. Drainagebuizen en drainagesystemen

Ondergrondse drainage voert water af dat zich onder het bodemoppervlak ophoopt. Een landbouwdrain (een geperforeerde buis omwikkeld met geotextiel en gelegd in een grindgeul) vangt grondwater op en voert het naar een afvoer: een sloot, infiltratieput of regenwaterriool.

Dit systeem is bijzonder geschikt voor licht hellende terreinen waar water zich op het laagste punt verzamelt. De drainagegeul werkt op basis van zwaartekracht, zonder pomp, mits de afvoer lager ligt dan de drain. Op een vlak terrein zonder natuurlijke afvoer moet aan het einde van het systeem een infiltratieput worden aangelegd.

De dimensionering mag niet alleen op een visuele beoordeling van de bodem worden gebaseerd. Een meting van de doorlatendheid en controle van de grondwaterstand helpen voorkomen dat de installatie verkeerd wordt gedimensioneerd. Bij een hoge grondwaterstand of een instabiele ondergrond kan infiltratie aan het einde van de drain ineffectief of zelfs contraproductief zijn.

4. Infiltratie en de bodemdoorlatendheid verbeteren

Bij infiltratie kan water door het bodemoppervlak heen naar de diepere bodemlagen stromen. Er zijn twee belangrijke manieren om dit te bevorderen:

  • Vervang ondoorlatende oppervlakken (glad beton, asfalt) door waterdoorlatende verharding: honingraatplaten, gestabiliseerd grind of klinkers met brede voegen. Het water stroomt tussen de voegen door of door het materiaal heen, in plaats van over het oppervlak af te stromen.
  • Leg lager gelegen, beplante zones aan (wadi’s, regentuinen) die het water tijdelijk opvangen en het langzaam in de bodem laten infiltreren.
  • Behoud of herstel grasstroken langs verharde oppervlakken om een deel van het afstromende water op te nemen voordat het de laagste punten bereikt.

Deze aanpak heeft zijn beperkingen op kleigrond of na meerdere dagen aanhoudende regen. Wanneer de bodem verzadigd is, verloopt de infiltratie veel trager. Daarom is infiltratie op zichzelf geen compleet systeem: ze moet worden gecombineerd met opslag (tank, bassin) of drainage om langdurige regenbuien op te vangen.

5. Ondergrondse leidingen en retentiebekkens

Ondergrondse leidingen voeren het verzamelde water (via afvoergootjes, dakgoten of drains) naar een lozingspunt of tijdelijke opslag. Ondergrondse pvc-buizen die zijn aangesloten op de regenpijpen en afvoergootjes komen samen in een inspectieput en voeren het water vervolgens naar de uiteindelijke afvoer.

Het retentiebassin vormt de laatste schakel van het systeem. Het principe: tijdelijk een grote hoeveelheid water opslaan en die vervolgens met een gecontroleerd debiet naar de bodem of het riool afvoeren. In een tuin kan dit de vorm aannemen van een ingegraven tank met debietregeling of een landschappelijke laagte (bufferpoel).

Deze voorziening is vooral nuttig wanneer de andere oplossingen hun grenzen bereiken. Na meerdere dagen regen is de regenwatertank vol, kan de verzadigde bodem geen water meer opnemen en werken de drains op maximale capaciteit. Het retentiebassin vangt het overschot op en voert het geleidelijk af zodra de regenperiode voorbij is.

  • De dimensionering hangt af van het verharde oppervlak van het terrein, het door de gemeente toegestane afvoerdebiet en de lokale neerslag.
  • Sommige gemeenten stellen een maximaal afvoerdebiet per perceel vast. Daardoor is retentie verplicht zodra het verharde oppervlak een bepaalde grens overschrijdt.
  • Het onderhoud bestaat uit het reinigen van de inspectieputten, het controleren van de debietregelaar en het voorkomen van verstopping van het geotextiel.

Een betrouwbaar afvoersysteem bestaat zelden uit slechts één van deze vijf oplossingen. Regenwateropvang vangt de eerste regen op, afvoergootjes leiden het water weg, drains voeren grondwater af, infiltratie verwerkt verspreide afstroming en retentie vangt langdurige regenbuien op. Alleen de complete keten zorgt ervoor dat de tuin droog blijft, zelfs na meerdere dagen regen.

Hoe voer je regenwater in de tuin af? 5 effectieve oplossingen